Linux:Yardım Alma Komutları

Yardım Almak

Bu kısımda bir nevi öğrenmeyi öğreneceğiz. Bunu da Linux sistemlerinin sahip olduğu çok geniş çaplı yardım mekanizmasını kullanarak başaracağız. Linux sistemlerinde yer alan bu geniş çaplı yardım mekanizmasının bulunmasının birçok nedeni var. Ancak genel olarak; çok fazla komutun çok fazla argüman alması veya her bir programın kendine has kurulum ve kullanım komutlarının olmasından kaynaklanıyor diyebiliriz. Ayrıca, Linux’un bünyesinde bulundurduğu yardım sayfalarının dışında da birçok yardım alma kaynakları mevcuttur. Zaten zamanla göreceksiniz ki; Linux’a kurmak için edindiğimiz hemen her araç veya program kurulum dosyalarının beraberinde, kurulum ve kullanımla ilgili açıklamayı içeren belgelerle birlikte geliyor olacak

Bu bağlamda, Linux sistemlerinin temel doküman-bilgi kaynaklarını 3 türe ayırabiliriz.

Bunlar; bilgi sayfaları(info)kılavuz sayfaları(manuel) ve uygulamalar ile gelen /usr/share/doc konumunda bulunan dokümanlardır. Bizler de zaman zaman unuttuğumuz için veya bilmediğimizden dolayı, bu yardım sayfalarına ve dokümanlarına danışıyor olacağız. Bu girizgahtan sonra artık yavaş yavaş yardım alma komutlarımıza geçelim.

help Komutu

Hiç ingilizce bilmiyorum diyen birinin bile, “help” ifadesinin “yardım” anlamında olduğunu bildiğini düşünüyorum. Yani bu sebepten help komutu akılda kalması en kolay komutlardandır. Komutun kullanımına geçecek olursak; örneğin daha önce kullandığımız yetki verme işlevini gören chmodkomutu ile ilgili yardım(bilgi) almak isteyelim. Bunun için komut satırına chmod --help şeklinde komutumuzu yazıyoruz. Ve aşağıda görüldüğü gibi gerekli bilgileri içeren yardım sayfası bizi karşılıyor.

Bu kullanımın dışında help komutunun bir de help komut şeklinde kullanımı var, ancak bu kullanımda her zaman komut hakkında yardım bilgisi bulunmayabiliyor. O yüzden ilk öğrendiğiniz yol önceliğiniz olsun. Örneğin help chmod yazdığımızda komut satırı yardım bilgisi bulunmadığını belirtti.

“Peki madem her zaman sonuç vermeyebiliyorsa neden ikinci kullanım yöntemi var ?” ..diyecek olursanız: Bazı istisnai komutlarda komut --helpşeklinde yazıldığında komutun kullanım şekli nedeniyle çıktı alınamıyor. Buna bir örnek verelim ancak örnekte kullanacağım komutu ileride ayrıntılı ele alacağım şimdilik sadece konumuzla ilgili olan kısımına odaklanın lütfen.

Örneğin; echo komutu kendisinden sonra yazılan ifadeyi ekrana basıyor. Yani ben echo Merhaba yazarsam, konsol ekranı da çıktı olarak “Merhaba” şeklinde bir ifade basıyor.

Eğer ben help komutunu kullanarak, echo komutu hakkında yardım bilgisine ulaşmak istersem; komutumu echo --helpşeklinde kullandığımda, ekrana yardım bilgisi değil yalnızca “–help” ifadesi basılıyor.

İşte bu gibi durumlarda help komutunu, ikinci kullanım şekliyle kullanmaktan başka çare kalmıyor. Hemen bu durumu teyit edelim; eğer komutumu help echo şeklinde yazarsam çıktılara echo komutunun yardım bilgilerinin yer aldığını aşağıdaki resimde görebilirsiniz.

Yani sonuç olarak istisnai komutların haricinde help komutu komut --helpşeklinde kullanılıyorken, bazı özel durum oluşturan komutlar mecburen help komut yapısıyla kullanılmak durumunda kalıyor. Bu istisnaları kesinlikle bilmek zorunda değilsiniz. Sadece help komutu ile yardım bilgisine ulaşmak istediğinizde ilk olarak komut --help yapısını kullanın eğer yardım bilgisine bir şekilde ulaşamazsanız bu sefer komutunuzu help komut şeklinde kullanın.

man(Manuel Sayfası) Komutu

man(manuel) sayfaları temel yardım alma dosyalarıdır. Ve kılavuz sayfalarıolarak da bilinir.

man komutunu kullanmak için komut satırına, hakkında bilgi edinip yardım almak istediğimiz komutu man komut şeklinde giriyoruz. Örneğin ben chmodhakkındaki bilgilere ulaşmak istiyorsam konsola man chmod şeklinde yazarak gerekli bilgilere ulaşabilirim. Komutun çıktısında göreceğiniz gibi uzunca bir açıklama sizleri bekliyor. Açılan bu kılavuz sayfasında yön tuşlarını ve space tuşunu kullanarak rahatlıkla gezinebilirsiniz. Ayrıca man sayfasının kısayollarını ve kullanımını görmek isterseniz mansayfası açıkken h tuşuna basarsanız sizi man kılavuzunun yardım sayfası karşılar, orada mankomutunun kullanımı ile ilgili detaylı bilgi yardımı mevcuttur. Kılavuz sayfasını kapatmak isterseniz de, sadece q tuşuna basmanız yeterli olacaktır.

Şimdi biraz da man sayfasının iç yapısına değinecek olursak:

  • NAME: Komutun ismi ve açıklama kısmı.
  • SYNOPSIS: Komutun kullanım açıklaması(nasıl kullanılacağı).
  • DESCRIPTION: Komutun yaptığı iş(fonksiyonu) hakkında açıklama.
  • EXAMPLES: Komutun kullanımı ile ilgili örnekler ve açıklamalar.
  • SEE ALSO: Diğer ilgili başlıklar.

man kılavuzunun komutlarla ilgili tuttuğu bilgi sayfaları /usr/share/man konumu altında tutulur. Yani konsol ekranına basılan yardım(kılavuz) bilgileri bu konum içerisinde yer alan dosyalardan alınarak basılır. man kılavuz sayfalarının kaynağı burasıdır ve bu dosyalar belirli bir düzene göre sıralanmıştır.

İlgili dizin içerisindeyken bakalım; örneğin, man sayfasının yapılanması nasıl oluyor yani /usr/share/man konumunda yer alan dil dosyaları dışındaki diğer dosyalar olan man1, man2, man3, man4, man5, man6, man7, man8dosyaları ne ifade ediyor kısaca ona değinelim.

  • man1: genel kullanıcı programlarını ifade eder.
  • man2: sistem programlarını ifade eder.
  • man3: kütüphane fonksiyonlarını(C programlama ile ilgili) ifade eder.
  • man4: özel dosyaları ifade eder.
  • man5: dosya biçimlerini ifade eder.
  • man6: ekran koruyucuları ve oyunları ifade eder.
  • man7: diğer kategorilere girmeyen çeşitli komutları ifade eder.
  • man8: sistem yönetimini ve bakımını ifade eder.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir